17 november 2026 - Gebaar - Column van de burgemeester
Op verschillende momenten in de afgelopen tijd kwam het woord ‘gebaar’ voorbij. Hoewel de situaties uiteenliepen, zette het me aan het denken over de betekenis ervan.
In de eerste plaats is een gebaar natuurlijk een vorm van non-verbale communicatie. Bijvoorbeeld door een beweging of een teken met het hoofd, een arm of hand. Met het hoofd ja knikken of nee schudden, met een arm zwaaien of de schouders ophalen. Gebaren die wij dagelijks allemaal maken. Zo vaak zelfs dat het regelmatig onbewust gebeurt. Als ik mijn duim opsteek, begrijpt mijn kleinzoon al dat hij goed bezig is. Als ik een cirkel maak tussen mijn duim en wijsvinger, snapt iedereen dat ik iets goed of zelfs uitstekend vind.
In de tweede betekenis van het woord ‘gebaar’ gaat het om een bepaalde gedraging. Iemand uit zijn goede wil om een ander tegemoet te komen. Door een handreiking te doen of toenadering te zoeken. We zeggen dan dat hij of zij dan een mooi gebaar maakt.
In een politiek debat komen Kamerleden elkaar tegemoet. Uiteindelijk kunnen ze zelfs een compromis sluiten. Er is dan altijd iemand die als gebaar de eerste stap zet. Vorige week hoorde ik het ook tijdens het debat in onze gemeenteraad over de begroting. Er werd bijvoorbeeld gesproken over ‘een uitgestoken hand’.
In de laatste plaats is het woord ‘gebaar’ natuurlijk ook de basis van gebarentaal. Dit lijkt op de eerste vorm, maar gaat veel verder. Voor mensen die doof of slechthorend zijn, is gebarentaal soms zelfs de enige taal om met anderen te kunnen communiceren. We herinneren ons allemaal het gebaar voor hamsteren dat gebarentolk Irma Sluis tijdens een persconferentie van minister-president Rutte aan het begin de coronapandemie maakte.
Vorige week kreeg het woord gebaar in de raadszaal een heel concrete betekenis. De fractie van Progressief Nederland presenteerde daar het nieuwe gebaar voor West Betuwe in de Nederlandse Gebarentaal: een hart en een golvende beweging. Sindsdien is het officieel opgenomen in het gebarenwoordenboek. Letterlijk én figuurlijk een mooi gebaar.