Nieuwjaarstoespraak burgemeester Servaas Stoop

Geldermalsen, 5 januari 2026

Gezamenlijke keuzes!

Beste raadsleden, collegeleden, medewerkers, partners van de gemeente (van verenigingen, bedrijven en maatschappelijke organisaties), inwoners, beste toehoorders, dames en heren, 

Graag heet ik u van harte welkom bij deze nieuwjaarsbijeenkomst in ons gemeentehuis. Ik doe dat uiteraard mede namens onze kinderburgemeester Joa. Wat fijn dat u met zovelen naar hier bent gekomen. Ik begin gelijk met de wens dat het jaar 2026 voor u en uw dierbaren geluk en voorspoed zal brengen in een goede gezondheid. En dat we samen veel kunnen betekenen voor onze mooie gemeente en gemeenschappen. Ik voeg er persoonlijk aan toe dat ik hoop dat de Gods zegen op ons werk mag rusten.

Jaarwisseling

Ik kan er niet omheen om kort terug te blikken op het verloop van de jaarwisseling. Het was een bijzonder uitdagende periode. Voorafgaand was ik genoodzaakt speciale maatregelen te nemen in een van onze dorpen. Het plaatsen van mobiele camera’s en de aanwijzing van een veiligheidsrisicogebied. Gelukkig lukte het in andere kernen wel om in samenwerking met inwoners evenementen te ondersteunen en te faciliteren. 

En toch ging het tijdens Oud & Nieuw op sommige plekken mis. 

Na een hectische nacht bekroop me op nieuwjaarsdag een heel dubbel gevoel. Enerzijds trots op inwoners die er gewoon een gezellige en veilige jaarwisseling van hebben gemaakt. En op al die mensen die op straat hun werk moesten doen onder uitzonderlijke omstandigheden. Anderzijds teleurstelling en boosheid over die mensen die er moedwillig een rotzooi van maken.

Wat me zorgen baart, zijn opmerkingen zoals ‘het hoort erbij’ en ‘dit is nu eenmaal de traditie’. Ik denk dat we dat stadium inmiddels zijn gepasseerd. Dit mag niet verder ontsporen. Laten we daarover het gesprek blijven voeren met elkaar. We moeten het samen oplossen. En dat betekent ook: melden als je dingen ziet die niet in de haak zijn, daders uit de anonimiteit halen. Dat is echt iets dat ik niet alleen kan.

Instabiliteit

Ik geef een paar beschouwingen op het jaar dat achter ons ligt. Wellicht heeft u dat ook al gedaan? Een moment om te reflecteren, maar ook nieuwe plannen te maken. En misschien zelfs besluiten dat u ‘dingen anders gaat doen’. 

Ik vond 2025 een heftig jaar. Vorig jaar wierp ik de vraag op wat het aantreden van de nieuwe president van de Verenigde Staten voor de internationale verhoudingen zou gaan betekenen. Dat weten we inmiddels. Hij maakt met veel landen ruzie, behalve met Rusland. Hij pochte dat hij aan de verschrikkelijke oorlog in Oekraine binnen de kortste keren een eind zou maken. In plaats van het land te steunen in zijn strijd tegen de agressor, vernederde hij het diep op een gênante manier. Nog elke dag vallen er doden en gewonden.

Hij zette de verhoudingen binnen de NAVO op scherp. Hij maakte Europa op een confronterende manier duidelijk dat het voor zijn eigen veiligheid moet zorgen. Was voorheen Amerika voor velen van ons het land van de onbegrensde mogelijkheden, nu zie ik het meer en meer als een autoritair geleid land waar het recht van de sterkste belangrijker lijkt te zijn dan de fundamentele waarden van een democratische rechtsstaat. Omdat dingen vanuit Amerika regelmatig overwaaien naar Europa is het nodig hier acht op te slaan. 

Intussen is er een serieuze militaire dreiging die in Europa meer en meer voelbaar wordt. Vijandige drones zijn niet langer alleen een gevaar van ver weg, maar duiken op in Polen, in Denemarken, zelfs in België. Het is voor velen van ons een dreiging die we niet kennen, die we nooit eerder hebben meegemaakt. Maar die in korte tijd ineens heel reëel is geworden. 

Onlangs kregen we een boekje in de brievenbus waarin de overheid ons oproept om ons voor te bereiden op een noodsituatie en te zorgen voor een noodpakket in huis. Denk vooruit! Als gemeente moeten we nadenken over lokale noodsteunpunten waar inwoners bij een langdurige crisis terechtkunnen voor informatie. Het is toch bijzonder dat we nu serieus moeten nadenken over een grootschalige en langdurige crisis? En dat de boodschap is: zorg dat u het thuis 72 uur kunt volhouden? 

Wereldwijd zijn nog steeds veel mensen op de vlucht naar een beter bestaan. Onder andere in Afghanistan, Congo, Soedan en Gaza. Heel veel treurigheid, waaraan maar geen einde lijkt te komen. 

Vooral de oorlog in Midden-Oosten leidt in ons land tot veel emotie en ook verdeeldheid, tot uiting komend in diverse demonstraties. 

Alles overziend, kun je rustig stellen dat we het afgelopen jaar in woeliger vaarwater zijn gekomen. Ik vind het een spannende tijd, waarin allerlei ingewikkelde vraagstukken over elkaar heen buitelen. 

De situatie in ons land is ook niet bepaald rustig. Een kabinet dat vanaf het begin weinig stabiel overkwam, struikelde halverwege vorig jaar. Na de tussentijdse verkiezingen is de politieke situatie minstens zo ingewikkeld. En dat terwijl we dringend behoefte hebben aan stabiliteit, besluitvaardigheid op een aantal grote vraagstukken, waarover al veel te lang onduidelijkheid bestaat. We zullen veel werk moeten maken van herstel van vertrouwen in de overheid.

Activiteiten in 2025

En toch, als je uitzoomt, zie je dat er niet alleen maar slecht nieuws was in 2025. Zo maar een greep uit mooie en opvallende zaken. 

• Heel recent, in de aanloop naar kerst, was de geweldige actie van Stichting Help Elkaar. Dankzij tientallen gulle donaties en de inzet van heel veel vrijwilligers konden inwoners die het financieel moeilijk hebben, met een kerstpakket naar huis.
• In dezelfde periode waren leerlingen van de Lockhorstschool in Deil en de Plantage in Meteren bezig met activiteiten voor Spieren voor Spieren, waarmee ze duizenden euro’s ophaalden voor dit goede doel.
• Hermeta uit Asperen en de firma Werner uit Geldermalsen ontvingen het predicaat Hofleverancier, een Koninklijke erkenning die alleen bedrijven met een uitstekende reputatie en kwaliteit ten deel valt.
• Koninklijke erkenning was er ook voor 18 van onze inwoners; zij ontvingen een lintje. Bovendien waren er vier jeugdlintjes voor jongeren die zich vrijwillig inzetten voor de samenleving.
• Zes helden uit onze regio, van wie vier uit West Betuwe, ontvingen een oorkonde namens de Koninklijke Maatschappij tot Redding van Drenkelingen voor het redden van drie mensen uit een over de kop geslagen auto.
• Ook was er – heel bijzonder – een uitreiking van de Erepenning Menslievend Hulpbetoon voor Lisa uit Vuren voor haar moedige optreden na een ernstig ongeluk.
• Leerlingen namen hun intrek in prachtige nieuwe, duurzame brede scholen.
• De gemeenten in de regio Rivierenland haalden de Regiodeal binnen waardoor er de komende jaren voor 45 miljoen euro geïnvesteerd gaat worden.

En dit is nog maar een glimp van al het positieve nieuws van afgelopen jaar.

Voor mij persoonlijk was uiteraard de herbenoeming in november een hoogtepunt. Toen heb ik aangegeven dat ik graag met veel energie wil werken aan een duurzame toekomst van onze prachtige gemeente. 

Keuzes in 2026

In veel opzichten wordt dit jaar het jaar van de keuzes.

In de eerste plaats ga ik er vanuit dat er binnen afzienbare termijn een nieuw kabinet komt. Dit zal belangrijke keuzes moeten maken over woningbouw, over landbouw, natuur en stikstof, over klimaat en energie, over asiel en migratie, over defensie en internationale veiligheid en uiteraard over de financiën. Veel van die plannen gaan ook invloed hebben op gemeenten.

Ten tweede vinden op 18 maart de verkiezingen voor onze gemeenteraad plaats. Dat is het moment waarop onze inwoners zelf gaan kiezen. Ook de coalitie die hieruit voortkomt, zal keuzes moeten maken voor West Betuwe. Ik ben benieuwd welke dat zijn. In elk geval hoop ik dat deze realistisch en uitvoerbaar zijn, ook voor onze ambtelijke organisatie. Keuzes die gaan over de toekomst van de gemeente voor de komende vier jaar. En ik hoop ook met een doorkijk naar de komende tien of twintig jaar. U herinnert zich ongetwijfeld dat ik na mijn beëdiging in november aandacht heb gevraagd voor de vraag “Zijn wij goede voorouders?” naar aanleiding van het boek van Roman Krznaric over lange termijn denken voor een korte termijn wereld. Weet u nog: verder kijken dan onze eigen generatie lang is. 

Op kortere termijn moeten we dit jaar de keuze maken hoe en waar we uitvoering geven aan de wettelijke verplichting om asielzoekers op te vangen. Ik realiseer me terdege dat het een gevoelig onderwerp is, waar we weerstand in de samenleving voelen. Tegelijkertijd heb ik ook gemerkt dat vooroordelen en karikaturen het goede gesprek hierover bijna onmogelijk maken. Laten we ons uiterste best doen de dialoog hierover op basis van feiten te voeren en komen tot een onderbouwde keuze voor opvang van mensen die de toevlucht hebben genomen tot ons land om hier een nieuw bestaan op te bouwen omdat dit in het land van herkomst uitgesloten is.

Over gevoelige kwesties gesproken. Het regenboogpad hield en houdt de gemoederen bezig. Hoe men ook over nut en noodzaak denkt, er is geen enkele rechtvaardiging om vernielingen aan te richten. Wie een statement wil maken, doet dat met woorden, binnen de grenzen van het betamelijke, zonder op de persoon te spelen. Ik ben wat dat betreft die rauwheid op sociale media, het opkloppen van tegenstellingen tussen links en rechts eigenlijk wel zat. Het brengt ons niks. Laten we een beetje normaal doen. 

Er zijn genoeg uitdagingen waarbij we elkaar keihard nodig hebben. Het is zonde van de energie om elkaar vliegen af te vangen. 

Ik er alle vertrouwen in dat we de uitdagingen het hoofd kunnen bieden. Ons democratische systeem is veerkrachtig en kan tegen een stootje. Ik hoop dan ook dat de opkomst in maart hoog zal zijn. Wat mij betreft is die democratie dan ook meer dan de moeite waard om te behouden en er figuurlijk voor te vechten. Net als het recht en de ruimte voor ons allemaal om te zijn wie we zijn, met respect voor ieders achtergrond en mening.

Uitdagingen en problemen verdienen een oplossing. Vaak helpt het om een en ander in een groter verband of een breder perspectief te bekijken. Aan de slag dus met een koel hoofd, een warm hart en vaardige handen. En niet – om Peter Pannekoek te citeren  – een handdoek over ons hoofd trekken en roepen “hoe verschrikkelijk we het vinden”. 

We zijn zelf aan zet, de oplossing zijn we eigenlijk zelf. En realiseer je dat problemen niet altijd een probleem hoeven zijn. Verschillen leiden ook tot nieuwe ideeën en inzichten.

Ik gun ons allemaal die wijde blik gedurende dit nieuwe jaar. Die tien tellen nadenken voordat we een oordeel geven. Dat oprechte mededogen voor het lijden en welzijn van anderen.

Die helemaal niet zo anders zijn dan wijzelf en in de basis hetzelfde willen als iedereen: gelukkig zijn. Ook gun ik ons verbinding, niet op afstand via schermen en toetsenborden. 

Maar verbinding door letterlijke nabijheid, door elkaar in de ogen te kijken. Ik kijk u nu allen ook even graag diep in de ogen als ik zeg:

Dank voor uw aanwezigheid, het ga u goed en laten we er met elkaar iets moois van maken in 2026 en daarop toosten.