Mantelzorgwoningen

Een mantelzorgwoning is een zelfstandige woonruimte op het perceel van een bestaande woning. De woonruimte is bedoeld voor iemand die intensieve zorg nodig heeft of voor de persoon die deze mantelzorg geeft.

Een mantelzorgwoning kan bijvoorbeeld zijn:

• Een prefab unit in de tuin
• Een aanbouw aan de woning
• Een verbouwde garage
• Een verbouwde schuur of een deel daarvan

Een mantelzorgwoning is tijdelijk. Is de mantelzorg niet meer nodig door verhuizing, overlijden, herstel of het beëindigen van de mantelzorgrelatie? Dan moet de unit worden verwijderd. Bij een verbouwd bijgebouw moeten de sanitaire voorzieningen worden verwijderd en wordt het gebouw weer als bijgebouw gebruikt.

Wat is mantelzorg?

Mantelzorg is intensieve zorg of ondersteuning aan iemand die hulp nodig heeft. Deze zorg wordt niet vanuit een beroep gegeven, maar door iemand uit de directe omgeving, zoals familie of vrienden. De behoefte aan mantelzorg moet kunnen worden aangetoond met een verklaring van een huisarts, wijkverpleegkundige of een andere door de gemeente aangewezen sociaal-medisch adviseur.

Wat is een mantelzorgrelatie?

Bij een mantelzorgrelatie geeft iemand intensieve zorg of ondersteuning die verder gaat dan de gebruikelijke hulp die huisgenoten elkaar geven. Er is een familierelatie of andere hechte relatie tussen de mantelzorgverlener en de mantelzorgontvanger.

Wilt u een mantelzorgwoning plaatsen of een bestaand gebouw verbouwen tot mantelzorgwoning? Volg dan de volgende stappen.

Stap 1. Zorg voor een mantelzorgverklaring

Voor een mantelzorgwoning heeft u altijd een mantelzorgverklaring nodig. Ook als u de mantelzorgwoning zonder vergunning mag plaatsen.

U vraagt de mantelzorgverklaring aan via uw huisarts of specialist. Uw huisarts of specialist hoeft niet te beoordelen of u mantelzorg nodig heeft. De arts geeft alleen informatie over uw gezondheidssituatie die van belang is voor uw zorgbehoefte. Er wordt vertrouwelijk omgegaan met deze informatie. Na het aanvraagproces voor de omgevingsvergunning wordt de verklaring vernietigd.

Kan uw huisarts of specialist geen mantelzorgverklaring afgeven?

Dan kunt u de gemeente vragen uw mantelzorgsituatie te beoordelen. Ga hiervoor naar ‘Aanvraag mantelzorgverklaring via de gemeente’ verderop op deze pagina.

Stap 2. Bekijk wat mogelijk is op uw perceel

Een mantelzorgwoning kan bijvoorbeeld een aparte unit in uw tuin zijn. Het kan ook een bestaand gebouw op uw perceel zijn, zoals een garage of schuur. Of een aanbouw aan uw woning. Neem voor het bespreken van uw situatie contact op met de Omgevingsdienst Rivierenland (ODR). De ODR kan u informeren over waar u een mantelzorgwoning kunt bouwen of plaatsen en of u een bestaand gebouw kunt gebruiken. Informatie over mantelzorgwoning| Omgevingsdienst Rivierenland(externe link)

Voor de locatie van de mantelzorgwoning gelden onder andere deze voorwaarden:

• De mantelzorgwoning staat bij een bestaande woning en op hetzelfde perceel.
• De mantelzorgwoning staat in het achtererfgebied. Dit is vanaf 1 meter achter de voorgevel van de hoofdwoning.
• De mantelzorgwoning mag niet aan de voorkant van de woning of aan een zijstraat staan.
• Afhankelijk van het omgevingsplan mag een mantelzorgwoning een woonoppervlak hebben van maximaal 100 m² en maximaal 1 bouwlaag.
• Parkeren voor de mantelzorgverlener en mantelzorgontvanger is mogelijk op eigen terrein.

Wilt u een bestaand gebouw op uw perceel gebruiken? Dan kan in veel gevallen zonder vergunning.

Stap 3. Controleer of u een vergunning nodig heeft

Soms kunt u een mantelzorgwoning zonder vergunning plaatsen. In de meeste gevallen heeft u een vergunning nodig.

U heeft in ieder geval een vergunning nodig als:

• De mantelzorgwoning bij een monument komt te staan;
• Er binnen de bebouwde kom al te veel bijgebouwen op uw terrein staan;
• De grond de bestemming ‘Agrarisch’ of ‘Natuur’ heeft;
• Er op de grond een beperking geldt vanwege een dubbelbestemming van het Waterschap of Rijkswaterstaat;
• De mantelzorgwoning dichtbij een spuitzone ligt.

De ODR kan u vertellen of u in uw situatie een vergunning nodig is. De vergunning vraagt u ook aan via de ODR. Voor de aanvraag van de vergunning heeft u de mantelzorgverklaring nodig.

Stap 4. Zorg dat de woning veilig en geschikt is

De mantelzorgwoning moet veilig, gezond en geschikt zijn om in te wonen. Denk bijvoorbeeld aan goede ventilatie, voldoende daglicht en toegankelijkheid. De woning moet voldoen aan de eisen van het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl). Meer informatie hierover vindt u bij de Omgevingsdienst Rivierenland.

Voor een mantelzorgwoning gelden de volgende voorwaarden:

• De bewoner van de hoofdwoning of de mantelzorgwoning heeft door een chronische zorgvraag behoefte aan mantelzorg dichtbij.
• De mantelzorgverlener woont in de hoofdwoning of mantelzorgwoning en wil de benodigde mantelzorg geven.
• Er is een familierelatie of andere hechte relatie tussen de mantelzorgverlener en de mantelzorgontvanger.
• In de mantelzorgwoning woont maximaal 1 huishouden van maximaal 2 personen.
• De mantelzorgwoning staat op het achtererf van het perceel van de woning.
• Afhankelijk van het omgevingsplan mag de mantelzorgwoning een woonoppervlak hebben van maximaal 100 m² en maximaal 1 bouwlaag.
• Parkeren voor de mantelzorgverlener en mantelzorgontvanger is mogelijk op eigen terrein.
• De mantelzorgwoning voldoet aan de eisen van het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl). Vergunningvrije bijbehorende bouwwerken | Informatiepunt Leefomgeving(externe link) 
• U heeft een mantelzorgverklaring nodig.
• De mantelzorgwoning is tijdelijk en mag er staan zolang mantelzorg nodig is.

Eindigt de mantelzorgrelatie, bijvoorbeeld door overlijden, verhuizing of herstel van de mantelzorgontvanger? Dan moet u de mantelzorgwoning verwijderen. Bij een verbouwd bijgebouw verwijdert u de sanitaire voorzieningen en gebruikt u het gebouw weer als bijgebouw.

Kan uw huisarts of specialist geen verklaring afgeven over uw gezondheidssituatie? Dan kunt u de gemeente vragen uw mantelzorgsituatie te beoordelen. Daarvoor stuurt u de volgende formulieren en documenten op:

• Het mantelzorgformulier
• Het formulier Inventarisatie mantelzorgtaken
• Een indicatie voor langdurige zorg (als u die heeft)

Mantelzorgformulier

Op het mantelzorgformulier geeft u informatie over de mantelzorgrelatie en waarom mantelzorg en een mantelzorgwoning nodig zijn. U en de mantelzorger verklaren met dit formulier ook dat u weet dat de mantelzorgwoning tijdelijk is en dat er voorwaarden gelden voor het plaatsen en gebruiken ervan.

Inventarisatie mantelzorgtaken

Vul ook het formulier Inventarisatie mantelzorgtaken van MantelzorgNL in. Hierin geeft u aan welke mantelzorgtaken worden uitgevoerd en hoeveel tijd deze kosten.

Indicatie langdurige zorg

Heeft u een indicatie voor langdurige zorg vanuit de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) of de Wet langdurige zorg (Wlz)? Stuur een kopie van het bewijs van deze beschikking of indicatie dan mee. Dit kan een Wmo-beschikking van de gemeente zijn of een Wlz-indicatie van het Centraal Indicatieorgaan Zorg (CIZ).

Uw aanvraag opsturen

Heeft u alles ingevuld en verzameld? Stuur de formulieren en documenten naar gemeente@westbetuwe.nl. Zet in het onderwerp van uw e-mail: ‘Team ROW: aanvraag mantelzorgverklaring beoordeling’.

Wat gebeurt er daarna?

De gemeente beoordeelt de informatie die u heeft aangeleverd en geeft op basis daarvan een advies. Deze mantelzorgverklaring met advies gebruikt u vervolgens bij uw vergunningaanvraag bij de ODR. Heeft u geen vergunning nodig? Dan geldt de verklaring als verantwoordingsdocument voor het plaatsen of gebruiken van de mantelzorgwoning.

Is er nog geen sprake van mantelzorg, maar wilt u graag dat uw ouders of kind op uw perceel komen wonen? En bent u of is uw ouder minimaal 62 jaar? Dan is een pre-mantelzorgwoning misschien mogelijk. Hiervoor moet u voldoen aan het bestaande beleid voor pre-mantelzorgwoningen. Beleidsregel “pré-mantelzorgwoningen” gemeente West Betuwe | Lokale wet- en regelgeving(externe link)

Voorwaarde pré-mantelzorgwoning

Voor een pré‑mantelzorgwoning is geen verklaring van de huisarts of een andere verklaring nodig. Er is namelijk nog geen mantelzorgsituatie. Daarom heet het pré. Hiervoor geldt wel een voorwaarde. De persoon die in de pré‑mantelzorgwoning of in de hoofdwoning gaat wonen moet 62 jaar zijn of ouder.

Voor een pré-mantelzorgwoning is altijd een vergunning nodig. Daarbij moet worden voldaan aan alle regels en voorwaarden voor de (aan)bouw en/of plaatsing van een mantelzorgwoning. Op die manier kan de situatie na de tijdelijke termijn van 15 jaar worden voortgezet. Na deze periode is er bij de bewoners namelijk vaak wel sprake van een mantelzorgbehoefte. Zij mogen dan in de mantelzorgwoning blijven wonen. Ontstaat er geen mantelzorgbehoefte binnen deze 15 jaar? Dan kijkt en zoekt de gemeente samen met de bewoners naar een passende oplossing.